Strój łowicki męski — opowieść zasłyszana spod lipy na podwórzu

Mówiono u nas na wsi, że mężczyznę poznaje się „po robocie i po pasie”. Nie chodziło tylko o siłę rąk, ale o to, jak nosił swój strój. Bo choć stroje łowickie kojarzą się najczęściej z barwami kobiet,

to męski ubiór miał własną godność, prostotę i charakter, w którym odbijała się wiejska codzienność. Starszy sąsiad, siadając pod lipą, mawiał: „Chłop musi być ubrany jak do zdjęcia, choćby mu przyszło orać cały dzień”.

Takie historie krążyły po naszych stronach — pół żartem, pół serio, ale z dumą.

Regionalny Zespół Boczki Chełmońskie FOTO: Joanna Pytlewska-Bil

---

Lniana koszula — podstawa męskiej odzieży

Męska koszula w Łowickiem była zazwyczaj biała, szyta z lnu lub bawełny. Miała prosty krój, często bez nadmiernych ozdób, bo u mężczyzn ceniono praktyczność. Na większe święta pojawiały się delikatne haftowane elementy przy kołnierzu lub mankietach, ale nigdy nie tak bogate jak u kobiet. Na wsi mówiono, że „biała koszula chłopa uspokaja”, bo wśród wszystkich barw stroju stanowiła czyste tło, od którego odbijały kolory pasa czy kamizelki.

Regionalny Zespół Ludowy FOTO: Joanna Pytlewska-Bil

Kamizelka — chłopska elegancja

Na koszulę zakładano kamizelkę, zazwyczaj czarną. Była zapinana na guziki, niekiedy obszywana cienkimi, kolorowymi lamówkami. Kamizelka nadawała całości elegancji i porządku. „Kamizelka trzyma chłopa w ryzach”, bo rzeczywiście podkreślała postawę i dodawała powagi.

Jasny kaftan — znak święta

Najbardziej charakterystycznym elementem męskiego stroju łowickiego był jasny kaftan. Szyto go z grubszego, wełnianego sukna w naturalnym kolorze: – białym, – kremowym, – kości słoniowej. Kaftan sięgał do kolan, miał prosty krój i był przeznaczony wyłącznie na odświętne okazje. Nie zakładało się go do pracy — był zbyt cenny i zbyt jasny.

Szeroki pas — duma gospodarza Mężczyzna nosił szeroki, tkany na krosnach, nie skórzany. Był z wełny, barwny, pasiasty — często w pomarańczowych odcieniach, żółciach, zieleni i granatach. Oplatano nim talię i miał znaczenie: • praktyczne — trzymał ciepło i wspierał plecy, • odświętne — dodawał mężczyźnie powagi i stanowczości.

Portki — męskie pasiaki

Chłop miał portki, a nie spodnie. Były szyte z grubego materiału i miały pionowe, kolorowe pasy. W XX wieku stawały się coraz bardziej barwne, a młodzież szczególnie lubiła je nosić na zabawy.

Buty - na lata

Dopełnieniem stroju były wysokie, skórzane buty. Solidne, drogie, więc często przechodziły z ojca na syna. Smarowano je łojem i odkładano na święta

---

Strój, w którym słychać echo pól.

Męski strój łowicki może nie był tak krzykliwy jak kobiecy, ale miał w sobie ciężar życia na wsi i dumę z bycia gospodarzem. Jasny kaftan był jak odbicie światła, pas świadczył o sile, a pasiaki — o odwadze i młodości.

„Chłop w łowickim stroju wygląda jak ziemia i słońce — jedno go trzyma, drugie prowadzi.”

Regionalny Zespół Boczki Chełmońskie FOTO: Joanna Pytlewska-Bil